Nazwa sądu najwyższego nadawana jest w wielu krajach sądowi najwyższej instancji. Kompetencje sądów najwyższych różnią się w zależności od krajów. Najczęściej rozpatrują one nadzwyczajne odwołania od wyroków (kasacja) oraz sprawują nadzór nad całym systemem sądownictwa.

Sądy najwyższe mają też często kompetencje rozwiązywania wątpliwości w interpretacji prawa, pewne kompetencje kontrolne w odniesieniu do organów państwowych, możliwość rozwiązywania sporów kompetencyjnych. Niekiedy mają też kompetencje sprawdzania konstytucyjności ustaw (kiedy te kompetencje nie są zarezerwowane dla odrębnego organu).

Sąd Najwyższy to naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce.

Powołany jest do:

1. Sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania – jest to tzw. nadzór judykacyjny (art.183 ust. 1 Konstytucji). Należy tutaj zaznaczyć, że do środków służących wykonywaniu takiego nadzoru służą:
     - rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych,
     - podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne – zgodnie z art. 39817 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
2. Rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu RP i Senatu RP oraz wyboru Prezydenta RP, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum ws. Konstytucji RP.
3. Rozstrzygania nadzorczego w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy.
4. Opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
5. Rozpatrywania skarg kasacyjnych na orzeczenia Trybunału do Spraw Sportu przy PKO1.
6. Sąd Najwyższy może także wykonywać inne czynności przekazane przez ustawy.
Warto podkreślić, że Sąd Najwyższy działa na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Ustawy o Sądzie Najwyższym z 23 listopada 2002 roku (Dz. U. z 2016 r. poz. 1254).

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, Sąd Najwyższy co roku przedstawia Sejmowi RP i Senatowi RP informację o swojej działalności oraz o wynikających z niej istotnych problemach. Dokument jest dostępny w postaci druków: sejmowego i senackiego.

Organy Sądu Najwyższego to:
•    Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego,
•    Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb),
•    Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego,
•    Zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb),
•    Kolegium Sądu Najwyższego.

W Sądzie Najwyższym działają także (ale nie są to organy SN):
•    Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego,
•    Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.

Izby Sądu Najwyższego:
•    Cywilna (31 sędziów),
•    Karna (28 sędziów),
•    Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (19 sędziów),
•    Wojskowa (9 sędziów).

Na dzień 31 grudnia 2015 w Sądzie Najwyższym orzekało 84 sędziów. Liczbę stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym oraz liczbę Prezesów ustala Prezydent RP na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN. Od 2015 liczba stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym wynosi 93.

Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały.

Cechą najwyższych organów sądowniczych w każdym państwie jest to, iż orzekają w nich najbardziej uznane autorytety w dziedzinie prawa. Do Sądu Najwyższego powoływani są z jednej strony bardzo znani przedstawiciele nauki prawa, a z drugiej sędziowie z bardzo dużym doświadczeniem. Ma to zapewnić zarówno wysoki poziom merytoryczny orzeczeń, jak i niezależność od innych władz w systemie trójpodziału władzy. Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi  biretu, a sędzia przewodniczący także łańcucha sędziowskiego. W orzeczeniach i innych dokumentach urzędowych, tytuł „Sędzia Sądu Najwyższego” często skraca się do SSN.

Funkcję Pierwszego Prezesa SN pełni od 2014 Małgorzata Gersdorf.

Prezesami Sądu Najwyższego w poszczególnych Izbach są:
•    Od 30 sierpnia 2016: Stanisław Zabłocki (Izba Cywilna);
•    Od 30 sierpnia 2016: Dariusz Zawistowski (Izba Karna);
•    Od 30 sierpnia 2016: Józef Iwulski (Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych);
•    Od 30 sierpnia 2016: ppłk Wiesław Błuś (Izba Wojskowa.

Pierwszego Prezesa i prezesów powołuje Prezydent RP na 6-letnią kadencję na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego.

Wydatki i dochody Sądu Najwyższego są realizowane w części 04 budżetu państwa.

W 2015 wydatki Sądu Najwyższego wyniosły 91,8 mln zł, dochody – 0,6 mln zł. Przeciętne zatrudnienie w części 04 w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 359 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 11 386 zł (w tym sędziów 24 682 zł).

W ustawie budżetowej na 2016 wydatki Sądu Najwyższego zaplanowano w wysokości 100,4 mln zł, a dochody – 0,4 mln zł.

Sąd Najwyższy mieści się w budynku przy placu Krasińskich w Warszawie.

Na kolumnach budynku umieszczono 86 paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem prof. Witolda Wołodkiewicza.
Oprócz Sądu Najwyższego budynek mieści także Sąd Apelacyjny w Warszawie oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej.

JSN Solid template designed by JoomlaShine.com