Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) to służba specjalna państwa polskiego, urząd do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa, działająca na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

Rządowy projekt ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym wpłynął do Sejmu 23 stycznia 2006. Nad projektem pracowały Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka, które powołały podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Ustawę uchwalono 12 maja (354 posłów było za, 43 przeciw, 20 wstrzymało się od głosu). 13 czerwca Prezydent podpisał ustawę. Akt opublikowano 23 czerwca. Vacatio legis dla ustawy określono na 30 dni, ustawa weszła w życie 24 lipca, z wyjątkiem dwóch przepisów.

Korupcją, w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy, jest obiecywanie, proponowanie, wręczanie, żądanie, przyjmowanie przez jakąkolwiek osobę, bezpośrednio lub pośrednio, jakiejkolwiek nienależnej korzyści majątkowej, osobistej lub innej, dla niej samej lub jakiejkolwiek innej osoby, lub przyjmowanie propozycji lub obietnicy takich korzyści w zamian za działanie lub zaniechanie działania w wykonywaniu funkcji publicznej lub w toku działalności gospodarczej.

Działalnością godzącą w interesy ekonomiczne państwa, w rozumieniu art. 1 ust. 4 ustawy, jest każde zachowanie mogące spowodować w mieniu: jednostki sektora finansów publicznych; jednostki niezaliczanej do sektora finansów publicznych otrzymującej środki publiczne; przedsiębiorcy z udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego – znaczną szkodę w rozumieniu art. 115 § 7 Kodeksu karnego.

Centralnym Biurem Antykorupcyjnym kieruje Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, który jest centralnym organem administracji rządowej nadzorowanym przez Prezesa Rady Ministrów, działającym przy pomocy CBA, które jest urzędem administracji rządowej.

Szefa CBA powołuje na czteroletnią kadencję i odwołuje Prezes Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kolegium do Spraw Służb Specjalnych oraz sejmowej komisji właściwej do spraw służb specjalnych. Ponowne powołanie na Szefa CBA może nastąpić tylko raz. Szef CBA pełni obowiązki do dnia powołania jego następcy. Kadencja Szefa CBA wygasa w przypadku jego śmierci lub odwołania. Prezes Rady Ministrów, na wniosek Szefa CBA, powołuje i odwołuje zastępców Szefa CBA.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego przedstawia corocznie do dnia 31 marca Sejmowi oraz Senatowi informację o wynikach działalności CBA, z wyjątkiem informacji, do których stosuje się przepisy o ochronie informacji niejawnych. Dokument jest publikowany na stronach obu izb w postaci druku sejmowego (senackiego).

Do zadań Centralnego Biura Antykorupcyjnego należy:
I. rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw (oraz ściganie ich sprawców) przeciwko:
   1.    działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego,
   2.    wymiarowi sprawiedliwości, wyborom i referendum, porządkowi publicznemu, wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, jeżeli pozostają w związku z korupcją lub działalnością godzącą w interesy ekonomiczne państwa,
   3.    finansowaniu partii politycznych, jeżeli pozostają w związku z korupcją,
   4.    obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji i subwencji, jeżeli pozostają w związku z korupcją lub działalnością godzącą w interesy ekonomiczne państwa;
II. ujawnianie i przeciwdziałanie przypadkom nieprzestrzegania przepisów ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne;
III. dokumentowanie podstaw i inicjowanie realizacji przepisów ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych;
IV. ujawnianie przypadków nieprzestrzegania procedur podejmowania i realizacji decyzji w przedmiocie: prywatyzacji i komercjalizacji, wsparcia finansowego, udzielania zamówień publicznych, rozporządzania mieniem jednostek lub przedsiębiorców, oraz przyznawania koncesji, zezwoleń, zwolnień podmiotowych i przedmiotowych, ulg, preferencji, kontyngentów, plafonów, poręczeń i gwarancji kredytowych;
V. kontrola prawidłowości i prawdziwości oświadczeń majątkowych lub oświadczeń o prowadzeniu działalności gospodarczej osób pełniących funkcje publiczne;
VI. prowadzenie działalności analitycznej oraz przedstawianie w tym zakresie informacji Prezesowi Rady Ministrów, Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Sejmowi oraz Senatowi.

Chociaż CBA jest służbą mundurową, nie posiada stopni służbowych, tylko stanowiska służbowe, spośród których część nawiązuje do nazw stanowisk występujących na przykład w policji. Możliwości awansu związane są ze stopniem wykształcenia funkcjonariuszy. Przy najniższych stanowiskach (od młodszego inspektora do agenta) wystarczy wykształcenie średnie, przy stanowiskach średniego szczebla (od starszego agenta do naczelnika wydziału) wymagane jest wykształcenie wyższe pierwszego stopnia, przy wyższych stanowiskach kierowniczych (od zastępcy dyrektora departamentu do dyrektora departamentu) wymagane jest wykształcenie wyższe drugiego stopnia.

W CBA występują następujące stanowiska, zaczynając od najniższego:
•    inspektorzy: młodszy inspektor, inspektor, starszy inspektor;
•    agenci: młodszy agent, agent, starszy agent, agent specjalny;
•    stanowiska kierownicze: kierownik sekcji, ekspert, zastępca naczelnika wydziału, naczelnik wydziału, zastępca dyrektora departamentu, dyrektor biura i dyrektor delegatury, dyrektor departamentu.

JSN Solid template designed by JoomlaShine.com