Najwyższa Izba Kontroli (NIK) to najważniejszy organ kontroli Rzeczypospolitej Polskiej, podlegający Sejmowi, działający na zasadach kolegialności. Najwyższa Izba Kontroli powstała jako jedna z pierwszych instytucji w odrodzonej, niepodległej Polsce. Najwyższa Izba Kontroli działa w oparciu o Konstytucję RP, Ustawę o NIK, Statut i Zarządzenia Prezesa Izby. Regulacje zawarte w przepisach prawa określają m.in. pozycję ustrojową Izby, jej zadania, tryb i zakres działania oraz wewnętrzną organizację. Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. sytuuje NIK jako czołowy, wyodrębniony funkcjonalnie, fachowy organ kontroli państwowej.

Ustawa zasadnicza daje Izbie konstytucyjną gwarancję niezależności od władzy wykonawczej, reguluje zakres uprawnień kontrolnych NIK, wymienia obowiązki Izby wobec Sejmu oraz określa pozycję jej Prezesa. Ustawa o NIK z 23 grudnia 1994 r. określa organizację i tryb działania Izby. Reguluje proces postępowania kontrolnego, ustala obowiązki pracowników oraz przysługujące im prawa. Wskazuje organy, które mogą zlecić Izbie przeprowadzenie kontroli lub wystąpić z tego rodzaju wnioskiem.

Najwyższa Izby Kontroli jest instytucją aktywnie działającą na arenie międzynarodowej. Współpracuje z najwyższymi organami kontroli (NOK) innych krajów, z międzynarodowymi instytucjami zrzeszającymi te organy oraz z instytucjami audytorskimi w Europie i na świecie. Współpraca między NOK wzbogaca wiedzę NIK m.in. z zakresu standardów, dobrych praktyk oraz pozwala na upowszechnianie doświadczeń i osiągnięć Izby na arenie międzynarodowej.
Działalnością Najwyższej Izby Kontroli kieruje Prezes NIK. Kadencja Prezesa trwa 6 lat i może być powtórzona jednokrotnie. Prezesa Najwyższej Izby Kontroli powołuje Sejm za zgodą Senatu.

Od ponad 90 lat NIK ocenia funkcjonowanie państwa i gospodarowanie środkami publicznymi. Kontrola państwowa sprawowana przez NIK opiera się na jasno określonych zasadach: przejrzystości intencji, rzetelności informacji, apolityczności kontrolerów oraz kolegialności w podejmowaniu kluczowych decyzji. W ten sposób Izba nawiązuje do światowych standardów w dziedzinie kontroli państwowej.

Najwyższa Izba Kontroli może kontrolować działalność organów samorządu terytorialnego, komunalnych osób prawnych i innych komunalnych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia legalności, gospodarności i rzetelności. Izba może również kontrolować z punktu widzenia legalności i gospodarności działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa.

Zgodnie z art. 204 Konstytucji Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Sejmowi m.in. analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej, opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów, a także coroczne sprawozdanie ze swojej działalności. Sprawozdanie jest publikowane w formie druku sejmowego.
Od 1985 roku siedzibą Najwyższej Izby Kontroli jest, wzniesiony w 1938 roku, budynek przy ul. Filtrowej 57 w Warszawie.

W ramach struktury organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli można wyróżnić:
Jednostki wykonujące zadania kontrolne:

14 departamentów:
- Departament Administracji Publicznej
- Departament Budżetu i Finansów
- Departament Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
- Departament Infrastruktury
- Departament Metodyki Kontroli i Rozwoju Zawodowego
- Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego
-Departament Obrony Narodowej
- Departament Porządku i Bezpieczeństwa Wewnętrznego
- Departament Pracy, Spraw Społecznych i Rodziny
- Departament Prawny i Orzecznictwa Kontrolnego
- Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Departament Strategii
- Departament Środowiska
- Departament Zdrowia

16 delegatur:
- Delegatura w Białymstoku
- Delegatura w Bydgoszczy
- Delegatura w Gdańsku
- Delegatura w Katowicach
- Delegatura w Kielcach
- Delegatura w Krakowie
- Delegatura w Lublinie
- Delegatura w Łodzi
- Delegatura w Olsztynie
- Delegatura w Opolu
- Delegatura w Poznaniu
- Delegatura w Rzeszowie
- Delegatura w Szczecinie
- Delegatura w Warszawie
- Delegatura we Wrocławiu
- Delegatura w Zielonej Górze

Jednostki wykonujące zadania w zakresie organizacji i obsługi NIK (4 biura):
- Biuro Gospodarcze
- Biuro Informatyki
- Biuro Organizacyjne
- Biuro Rachunkowości

JSN Solid template designed by JoomlaShine.com